Antimikrobiyal Direnç ile Mücadelede Aşı Geliştirmenin Önemi

DSÖ, devam eden antimikrobiyal dirençli bakteri pandemisiyle mücadele etmek için aşı geliştirmenin önemini vurguluyor. 2021'de veriler, AMR'nin mevcut manzarasını ortaya çıkarmıştı. Dirençli bakteriyel enfeksiyonlar, yılda yaklaşık 4,95 milyon ölümle ilişkilendirildi ve 1,27 milyon ölüm doğrudan AMR'ye bağlandı. Bu, şu soruyu akla getiriyor - halk sağlığı yetkilileri, hükümetler ve sağlık sistemleri AMR'yi nasıl kontrol ediyor? Dünya Sağlık Örgütü (WHO), son aşamasındaki aşı geliştirmeleri ve mevcut aşılarla ilgili ilk raporunu yayınladı.

AMR, bakteriler, virüsler, mantarlar ve parazitler zamanla değişerek ilaçların artık çalışmamasına neden olduğunda ortaya çıkar. Bir kişi bu mikroplarla enfekte olduğunda, enfeksiyonun antimikrobiyal ilaçlara dirençli olduğu söylenir. Bu enfeksiyonların tedavisi genellikle zordur. Aşılar, AMR enfeksiyonlarının yayılmasını durdurmada güçlü bir rol oynar. DSÖ, AMR ile mücadele etmek için, gelecekteki aşılara yönelik aşı geliştirme ve araştırma desteği için yatırım kılavuzlarını da belirledi.

DSÖ'nün analizi, bakteriyel öncelikli patojenler listesinde yer alan hastalıkları ele almak için potansiyel aşılar da dahil olmak üzere, klinik gelişimin çeşitli aşamalarında 61 aşı adayı ortaya çıkardı. Bu liste Acinetobacter ve Pseudomonas'ı içeriyor ve WHO, öncelikli bakterilerle mücadele etmek için yeni aşı geliştirme projelerine öncelik veriyor.

DSÖ raporunda, dünya çapında mevcut aşılara daha fazla hakkaniyet ve erişilebilirlik çağrısında bulunmakta. Bu, özellikle sınırlı kaynaklara sahip nüfuslar için gereklidir. İlk dört öncelikli bakteriyel patojenle savaşan mevcut aşılar arasında pnömokok hastalığı (Streptococcus pneumoniae), Hib (Haemophilus influenza tip b), Tüberküloz (mikobakteri tüberkülozu) ve Tifo ateşi (Salmonella Typhi) bulunuyor. Ancak mesela, tüberküloza (TB) karşı Bacillus Calmette-Guérin (BCG) aşıları artık hastalığa karşı yeterince koruma sağlamamakta ve rapora göre TB aşıları bir an evvel hızlandırılmalı.

Bakteri öncelik listesinde, halk sağlığına yönelik önemli tehdide rağmen, aday sayısı düşük ve fizibilite maliyetleri yüksek olduğundan aşı geliştirme hattı zayıf kalıyor. Yakın gelecekte spesifik aşıların bulunma olasılığının düşük olduğu ve AMR ile mücadele için acilen alternatif müdahalelerin uygulanması gerektiği tahmin edilmekte.

DSÖ AMR Küresel Koordinasyon Departmanı Direktörü Dr. Haileyesus Getahun, “Aşı geliştirmeyi hızlandırmak için yenilikçi yaklaşımlara ihtiyaç var. Covid-19 aşı geliştirme ve mRNA aşılarından alınan dersler, bakterilere karşı aşı geliştirmeyi keşfetmek için benzersiz fırsatlar sunuyor.” dedi.

Rapor, hastane kaynaklı enfeksiyonlara (HAI) yönelik aşılar da dahil olmak üzere aşı geliştirme sektöründe karşılaşılan zorluklara dikkat çekiyor. Hedef popülasyonların tanımlanması, aşı etkinliği denemelerinin maliyeti ve karmaşıklığı için aşı geliştirmede düzenleyici politika eksikliği nedeniyle bu tür patojenleri hedef almak zorlaşıyor.