Yeni bir bilimsel çalışma, insan beyninin yaşam boyunca sürekli değiştiğini ancak bu değişimin pürüzsüz bir ilerleme olmadığını, aksine dokuz, 32, 66 ve 83 yaşlarında önemli dönüm noktalarıyla beş farklı faza ayrıldığını ortaya çıkardı. Cambridge Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, 90 yaşına kadar yaklaşık 4.000 kişinin beyin taramalarını analiz ederek, beyin hücreleri arasındaki bağlantıların (sinapslar) nasıl güçlendiğini ve zayıfladığını inceledi. Çalışmanın en dikkat çekici bulgusu, beynin "zirve yaptığı" otuzlu yaşların başına kadar ergenlik aşamasında kalması oldu.
Araştırmacılar, elde edilen bulguların akıl sağlığı bozuklukları ve demans riskinin yaşam boyunca neden farklılık gösterdiğini anlamamıza yardımcı olabileceğini belirtiyor. Çalışmanın başyazarı Dr. Alexa Mousley'e göre, beyin bağlantılarının yeniden yapılandığı bu evreler şunlardır: Çocukluk (doğumdan dokuz yaşına kadar), Ergenlik (dokuzdan 32 yaşına kadar), Yetişkinlik (32'den 66'ya kadar), Erken Yaşlanma (66'dan 83'e kadar) ve Geç Yaşlanma (83 yaşından sonrası). Dr. Mousley, beynin yeniden yapılanma sürecinin tek bir istikrarlı düzen olmadığını, büyük dalgalanmalar ve fazlar içerdiğini ve bu yaş dönüm noktalarının verilerde çarpıcı bir netlikle öne çıktığını vurguladı.
Fazlar arasında en derin değişimin dokuz yaşında yaşandığı belirtiliyor; bu yaşta beyin bağlantıları acımasız bir verimlilik dönemine giriyor. Araştırma, ergenliğin başlangıcının ergenlik yıllarından, hatta önceki varsayımların aksine yirmili yaşlardan bile çok daha geç, otuzlu yaşların başlarına kadar sürdüğünü gösteren en son kanıtı sunuyor. Bu, sinir ağı verimliliğinin artığı beynin tek dönemidir. Dr. Mousley, bu durumun zeka ve kişilik ölçümlerinin otuzlu yaşların başında zirveye ulaştığına dair kanıtlarla uyumlu olduğunu ve bu dönemin aynı zamanda akıl sağlığı bozukluklarının başlama riskinin en yüksek olduğu zaman olduğunu ifade etti.
32 yaşından itibaren başlayan "Yetişkinlik" dönemi ise, üç on yıl süren beynin en uzun ve en istikrarlı aşamasıdır. Bu dönemde değişim yavaşlar ve beyin verimliliğindeki artış tersine dönmeye başlar. 66 yaşında başlayan "Erken Yaşlanma" fazında, beyin tek bir bütün olarak koordine olmak yerine, sıkı çalışan bölgelere ayrılmaya başlıyor. Bu yaşlanma evresindeki değişimler, demans ve yüksek tansiyon gibi beyin sağlığını etkileyen durumların görülme sıklığının arttığı döneme denk geliyor. 83 yaşından sonra başlayan "Geç Yaşlanma" fazında ise, bu değişimler daha da belirginleşiyor.
Uzmanlar, sonuçların ergenlik başlangıcı, ileri yaş sağlık sorunları ve otuzlu yaşlardaki ebeveynlik gibi sosyal değişimler gibi önemli yaşam dönüm noktalarıyla ne kadar iyi örtüştüğüne dikkat çekiyor. Araştırmada yer almayan Edinburgh Üniversitesi'nden Prof. Tara Spires-Jones, çalışmanın "beynimizin yaşam boyu ne kadar değiştiğini vurgulayan çok havalı bir çalışma" olduğunu belirterek, sonuçların beyin yaşlanması hakkındaki mevcut bilgilerle iyi uyum sağladığını söyledi. Bulgular, nörolojik ve zihinsel sağlık koşullarının beyin bağlantılarıyla nasıl ilişkili olduğunu anlamak ve bu bilgiyi sağlık profesyonellerinin eğitimi ve uzun vadeli takibi için kullanmak açısından büyük önem taşıyor.
