Uluslararası bir araştırma ekibi, glioblastoma adı verilen en yaygın ve agresif beyin kanserinin büyümesinde, kromozomların dışında serbestçe dolaşan DNA halkalarının (ecDNA) kritik rol oynadığını ortaya çıkardı. Bulgular, bu ölümcül hastalığın daha erken teşhis edilmesi ve daha etkili tedavi edilmesi için yeni yolların önünü açabilir.
Çalışma, ecDNA halkalarının kanseri tetikleyen genleri tümör oluşumunun en erken evrelerinde, hatta bazı vakalarda tümör oluşmadan önce, taşıdığını gösterdi. Bu erken varlık, glioblastomanın hızlı büyümesi, uyum sağlaması ve tedaviye direnç geliştirmesinde temel bir faktör olarak öne çıkıyor. Özellikle EGFR adlı güçlü bir kanser geni, ecDNA halkalarında sıkça görüldü ve tümörün saldırganlığını artıran mutasyonlarla birleşti.
Araştırmacılar, tümörleri bir arkeolog gibi farklı bölgelerden örnekleyerek gelişim süreçlerini bilgisayar modelleriyle yeniden kurguladı. Bu yöntem, ecDNA’nın nasıl ortaya çıktığını, yayıldığını ve tümörü nasıl daha tehlikeli hale getirdiğini detaylı biçimde gösterdi. Bulgular, ecDNA’nın yalnızca pasif bir unsur olmadığını, hastalığın güçlü bir sürükleyicisi olduğunu doğruladı.
"Bir Mihenk Taşı"
Çalışma, hastalığın seyrinde adeta bir “mihenk taşı” olduğunu da ortaya koyuyor. EGFR ecDNA halkaları, tümör agresifleşmeden önce tespit edilebilirse, kan testi gibi yöntemlerle erken teşhis ve müdahale mümkün olabilir. Bu da tedavi şansını artırarak, kanserin daha dirençli hale gelmesinin önüne geçebilir.
Araştırmacılar, ecDNA’nın birden fazla kanser genini aynı anda taşıyabildiğini ve bunun tümörün evrimini ve tedaviye yanıtını şekillendirdiğini belirtiyor. Bu nedenle gelecekte kişiselleştirilmiş tedavilerin ecDNA profillerine göre uyarlanması öngörülüyor. Ekip, ecDNA’nın farklı kanser türlerindeki rolünü incelemeye devam ederek, erken teşhis ve daha akıllı tedavi stratejileri geliştirmeyi hedefliyor.
