Tokyo Üniversitesi’nden bilim insanları, saçın beyazlamasıyla kanser gelişimi arasında beklenmedik bir ilişki keşfetti. Nature Cell Biology dergisinde yayımlanan çalışmada, araştırmacılar DNA hasarının saç kökündeki pigment kök hücreleri — yani melanosit kök hücrelerini (McSC) — nasıl etkilediğini inceledi. Bu hücreler, saç ve cilde renk veren pigmentlerin üretiminden sorumlu. Ancak DNA hasarına maruz kaldıklarında, saç renginin kaybolmasına ve dolayısıyla beyazlamaya yol açan özel bir savunma mekanizması devreye giriyor.
Araştırma ekibi, McSC’lerin DNA’sında çift zincirli kırıklar oluştuğunda, bu hücrelerin “senesansla bağlantılı farklılaşma” (seno-differentiation) adı verilen bir sürece girdiğini keşfetti. Bu süreçte kök hücreler kalıcı olarak olgunlaşıyor ve yenilenme yeteneklerini kaybediyor. Sonuç olarak saçlar beyazlıyor. Bu biyolojik mekanizmanın p53-p21 sinyal yoluyla kontrol edildiği tespit edildi. İlginç biçimde, bu durum aslında hücrelerin kendilerini koruma biçimi olarak tanımlanıyor.
Ancak bazı kanserojen maddelere — örneğin 7,12-dimetilbenz(a)antrasen veya ultraviyole B ışınlarına — maruz kalındığında aynı koruyucu mekanizma devreye girmiyor. Bu koşullarda McSC’ler farklı bir yol izliyor: DNA hasarına rağmen olgunlaşmadan kendilerini yenilemeye devam ediyor ve çevredeki dokulardan gelen KIT ligand sinyalleriyle çoğalıyor. Bu sinyaller, koruyucu farklılaşmayı engelleyerek hücreleri kanser gelişimine yatkın hale getiriyor.
Profesör Emi Nishimura, “Aynı kök hücre popülasyonu, maruz kaldığı stres türüne göre iki zıt kader izleyebiliyor: tükenme (beyazlama) veya çoğalma (kanserleşme)” diyor. Araştırmacılara göre bu bulgular, saç beyazlaması ile melanom gibi cilt kanserlerinin aslında kök hücrelerin stres tepkilerinin iki farklı sonucu olduğunu ortaya koyuyor.
Çalışma, yaşlanma, kanser ve hücresel kendini yok etme süreçleri arasındaki biyolojik bağı netleştiriyor. Bilim insanları, vücudun hasar görmüş kök hücreleri doğal yollarla ortadan kaldırmasının — yani “senoliz” sürecinin — kanseri önlemede önemli bir savunma hattı olabileceğini vurguluyor. Başka bir deyişle, saçın beyazlaması yalnızca yaşlanmanın değil, hücresel düzeyde bir kendini koruma refleksinin de göstergesi olabilir.
