SerpinB3 adlı protein, yıllardır doktorların kan tahlillerinde kanser veya ağır iltihabi hastalıkları saptamak için takip ettiği bir biyobelirteç olarak biliniyordu. Genellikle vücut bariyer dokularının — cilt, akciğer gibi — ciddi stres altında olduğunu gösteren bir alarm işareti sayılıyordu. Ancak Arizona State University’de yapılan yeni bir araştırma, SerpinB3’ün yalnızca bir hastalık göstergesi olmadığını, aynı zamanda vücudun kendi kendini iyileştirme sürecinde önemli bir rol oynadığını ortaya koydu.
Cilt yaraları özellikle diyabet, yaşlılık, enfeksiyon ve yanıklar gibi durumlarda iyileşmesi zor bir sorun haline geliyor. ABD’de her yıl yaklaşık 6 milyon yara oluşuyor ve bunların tedavisi toplamda 20 milyar dolara mal oluyor. Araştırmacılar, SerpinB3’ün bu kronik yaraların iyileşmesinde doğal bir araç olarak görev yaptığını, yani aslında vücudun bu proteinle kendi dokularını onarmaya çalıştığını keşfetti.
Çalışma, serpins adı verilen ve vücutta kan pıhtılaşmasından bağışıklığa kadar birçok süreci düzenleyen protein ailesi üzerine yapılan biyomalzeme araştırmalarının bir sonucu olarak ortaya çıktı. Ekip, özellikle nanomalzeme temelli yara iyileştirme çalışmalarında SerpinB3 seviyeleri ile hızlı doku onarımı arasında güçlü bir bağlantı olduğunu fark etti. Bu durum, proteinin uzun süredir bilinmeyen temel işlevinin aslında yaraların iyileştirilmesi olduğunu gösterdi.
SerpinB3, 1977’de rahim ağzı kanseri dokusunda keşfedilmişti ve o günden bu yana akciğer, karaciğer ve cilt kanserlerinde agresif tümörleri göstermek için kullanılan önemli bir biyobelirteç oldu. Ancak yeni çalışma, bu proteinin “çifte hayatı” olduğunu ortaya çıkarıyor: Hem kanser hücrelerinin yayılmasını kolaylaştırabiliyor hem de normal şartlarda cilt hücrelerinin yarayı kapatmak için göç etmesini sağlayarak iyileşmeyi hızlandırıyor.
Araştırmacılar, yaralanmış ciltte SerpinB3 seviyelerinin hızla yükseldiğini ve gelişmiş biyomalzeme bandajlarıyla kaplanan yaralarda bu artışın daha da güçlü olduğunu gösterdi. Laboratuvar deneylerinde, dışarıdan SerpinB3 eklenen hücrelerin çok daha hızlı hareket ettiği ve yaranın daha çabuk kapandığı görüldü. Protein özellikle keratinositleri harekete geçirerek onların çevrelerinden ayrılmasını ve yara bölgesine doğru göç ederek dokuyu yeniden inşa etmesini sağlıyor. Ayrıca daha düzenli kollajen dokusu oluşmasına yardımcı olarak yaranın daha güçlü iyileşmesini destekliyor.
