COVID-19'un dünyaya hızlı bir şekilde yayılması, enfeksiyon
belirtileri göstermeyen insanlar tarafından virüsün bulaşma kabiliyeti ile
körüklenmiştir.
Princeton'daki araştırmacılar tarafından yapılan bir araştırma,
COVID-19'a neden olan virüsler gibi patojenler için bu sessiz bulaşma evresinin,
başarılı bir evrim stratejisi olabileceğini buldu. Çalışma 8 Mayıs Ulusal
Bilimler Akademisi Bildiriler Kitabı'nda yayınlandı. Çalışma, patojenin sessiz
bulaşmasının uzun süreli sağkalımı üzerindeki artılarını ve eksilerini
inceledi. Semptomsuz bulaşma patojenin daha fazla sayıda insanı enfekte
etmesini sağlar mı? Veya semptomların olmaması sonunda bulaşmayı azaltır ve
patojenin uzun süreli hayatta kalmasını azaltır mı? Cevap, halk sağlığı
uzmanlarının karantinalar ve testler gibi kontrol önlemlerini nasıl
planladıklarına bağlı.
Daha karmaşık organizmalar gibi, virüsler de doğal
seleksiyonla gelişebilir. Mutasyon ile yeni varyantlar üretilir ve bu
değişiklikler patojen bulaşımına faydalı olursa, virüsün bu türü yayılır. COVID-19
salgınının gösterdiği gibi, sessiz bir enfeksiyonun virüs için bazı kısa vadeli
avantajları vardır. Kimlik belirleme, karantina ve temas izleme gibi kontrol
stratejilerinin uygulanmasını zorlaştırır. Semptomları olmayan bulaşıcı
insanlar hayatlarına devam eder ve birçok duyarlı insanla temasa geçer. Buna
karşılık, ateş ve öksürük geliştiren bir kişinin, kendini izole etme olasılığı
daha yüksektir. Bununla birlikte dezavantajlar vardır. Örneğin, asemptomatik
insanlar daha az bulaşıcı parçacık üretir.
Araştırmacılar bu senaryolar arasındaki dengeyi keşfetmek
için hastalık modellemesini kullandılar. Yeni koronavirüs ortaya çıkmadan çok
önce çalışmayı üstlendiler. Aslında, yüksek lisans öğrencisi Chadi Saad-Roy,
çalışmaya Mayıs 2019'da, başlangıçta önemli asemptomatik enfeksiyona sahip olan
influenza için başladı.
Patojenler, yayılmalarına katkıda bulunan çeşitli
davranışlar sergileyebilir. HIV gibi bazı virüsler semptomlar belirmeden
yayılır. Diğer virüsler semptomların ortaya çıktığı süre boyunca bulaşır.
Örneğin, çiçek hastalığına neden olan şu anda yok olan virüs, bulaşma başladığı
zaman önemli semptomlar üretme eğilimindedir. Çoğu patojen muhtemelen sessiz ve
semptomatik stratejilerin bir kombinasyonunu kullanır.
Semptomsuz bulaşmanın etkisini incelemek için ekip, bir
hastalığın bir popülasyonda nasıl yayıldığına dair standart bir matematiksel modelde
değişiklikler yaptı. Takımın model versiyonunda, araştırmacılar
"enfekte" bölmeyi iki aşamaya ayırdılar. İlk enfekte aşamada,
araştırmacılar semptomların seviyesini değiştirebiliyor( Bazı bireylerde
semptom olmaz, bazılarında birkaç semptomdan biri olur ve diğerlerinde önemli
semptomlar olur) Enfekte ikinci aşamada, bireyler tamamen semptomatiktir. Ekip
sadece semptom varyasyonunun hastalık yayılması üzerindeki etkisine değil, aynı
zamanda ilk aşamada değişen düzeylerde semptomlar sergilemenin evrimsel
sonuçlarına da odaklandı.
Ekip, ilk aşamada başarılı stratejilerin ortaya çıktığını
buldu. Ayrıca semptomatik olma aralığının( hiçbir semptomdan maksimum
semptomlara) hastalık kontrol stratejilerindeki küçük değişikliklerle
değişebileceğini buldular. Analizin bu son bölümünün anlamı, hastalık kontrol
stratejilerinin, uzun sürede, bir patojenin hangi stratejiyi uygulayacağını
etkileyebilir ve böylece bir salgın seyri üzerinde etkileri olabilecektir.
