Bilim insanları, insan genomunun yaklaşık %8’inin virüslerden geldiğini ve bu kalıntıların milyonlarca yıl önceki evrimsel süreçten kaldığını hatırlatıyor. Normalde “karanlık madde” olarak adlandırılan bu genetik parçalar sessiz kalıyor, ancak La Jolla İmmünoloji Enstitüsü’nden (LJI) araştırmacılar, ilk kez insan kaynaklı eski bir virüs proteininin üç boyutlu yapısını çözmeyi başardı. Bu protein, HERV-K adı verilen insan endojen retrovirüslerinden (HERV) geliyor.
Araştırmacılar, HERV-K’nin yüzey zarf glikoproteini (Env) adlı yapıyı yüksek çözünürlüklü kriyo-elektron mikroskopisi ile görüntüledi. Bu protein, geçmişte virüsün konak hücrelere girmesinde kritik rol oynuyordu. Günümüzde ise bazı tümör hücrelerinde ve otoimmün ya da nörodejeneratif hastalıklarla ilişkili hücrelerde yeniden ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle, HERV-K Env proteini, yeni tanı ve tedavi yöntemleri için umut verici bir hedef olarak görülüyor.
Çalışmada elde edilen bulgular, HERV-K Env’nin HIV ve SIV gibi diğer retrovirüslerden yapısal olarak çok farklı olduğunu ortaya koydu. HIV ve SIV daha kısa ve kompakt yapılar sergilerken, HERV-K Env daha uzun ve ince bir forma sahip. Bu özgün yapı, araştırmacılara bağışıklık sistemiyle etkileşimlerini çözme ve özgül antikorlar geliştirme imkanı sundu.
Elde edilen antikorlarla yapılan deneylerde, HERV-K Env’nin özellikle meme ve over kanserleri gibi tümör hücrelerinde bulunduğu, sağlıklı hücrelerde ise görülmediği tespit edildi. Bu durum, antikorların kanser hücrelerini seçici şekilde hedefleyebilecek yeni immünoterapiler için kullanılabileceğini gösteriyor. Ayrıca, lupus ve romatoid artrit gibi otoimmün hastalıklarda da HERV-K Env’nin bağışıklık hücrelerinde aktifleştiği gözlemlendi. Bu sayede, antikorların hem teşhis hem de tedavide değerli araçlar haline gelebileceği belirtiliyor.
Sonuç olarak, DNA’mızdaki “gizli virüsler” artık yalnızca evrimsel bir kalıntı değil, aynı zamanda modern tıbbın yeni tedavi yaklaşımlarına kapı aralayabilecek bir kaynak olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre, bu çalışmalar yalnızca kanser ve otoimmün hastalıkların anlaşılmasını değil, insan biyolojisinin temel işleyişini de yeniden şekillendirebilir.
