Harvard Tıp Fakültesi araştırmacıları, Alzheimer hastalığının en erken belirtilerinden birinin beyindeki lityum eksikliği olabileceğini ortaya koydu. Nature dergisinde yayımlanan çalışmaya göre lityum, normal beyin fonksiyonlarının korunmasında kritik bir rol oynuyor ve yaşlanmaya karşı koruyucu etki sağlıyor. Ancak lityum seviyelerindeki düşüş, özellikle Alzheimer başlangıcında görülen toksik amiloid plaklarına bağlanarak ortaya çıkıyor ve bu durum hastalığın ilerlemesini tetikliyor.
Araştırma ekibi, hem insan beyin dokuları ve kan örneklerini hem de fare modellerini inceledi. Bulgular, Alzheimer hastalarının beyninde lityum seviyelerinin sağlıklı bireylere göre belirgin şekilde düşük olduğunu gösterdi. Farelerde yapılan deneylerde lityum eksikliği, hafıza kaybı, sinir hücresi bağlantılarında bozulma ve inflamasyon gibi Alzheimer’a özgü sorunları hızlandırdı.
En dikkat çekici bulgulardan biri, lityum orotat adlı yeni bir bileşiğin beyinde amiloid plaklarına takılmadan işlev gösterebilmesi oldu. Bu bileşik, Alzheimer’lı farelerde hem hastalığa bağlı hasarı tersine çevirdi hem de hafızayı geri kazandırdı. Üstelik kullanılan dozlar, bipolar bozukluk tedavisinde verilen lityum miktarlarının binde biri kadar düşük olduğu için toksisite riski taşımadı.
Bu keşif, Alzheimer’ın yalnızca amiloid beta ya da tau proteinlerini hedefleyen tedavilerle açıklanamayacağını, daha bütüncül bir yaklaşım gerektiğini ortaya koyuyor. Ayrıca, kandaki lityum seviyelerinin ölçülmesi gelecekte Alzheimer riskini erken dönemde saptamak için bir tarama yöntemi haline gelebilir.
Araştırmacılar, klinik deneyler yapılmadan bu sonuçların insanlar için kesinleşmediğini vurgulasa da, bulgular Alzheimer’ın önlenmesi ve tedavisinde yeni bir dönemin kapılarını aralayabilir. Lityumun yalnızca belirtileri yavaşlatmakla kalmayıp, bilişsel gerilemeyi tersine çevirme potansiyeli taşıması, hastalıkla mücadelede umut verici bir yol haritası sunuyor.
