Her yıl üretilen 400 milyon ton plastik, yalnızca okyanusların en derin noktalarına kadar ulaşmakla kalmıyor, aynı zamanda insan sağlığını da tehdit ediyor. Plastik üretiminin yılda 1,8 milyar ton sera gazı salımına yol açtığı bilinirken, günlük yaşamda kullanılan plastiklerden kopan parçacıkların insan vücuduna kadar girdiği artık bilimsel olarak kanıtlandı. Mikroplastikler; kanda, beyinde, plasentada, anne sütünde ve son olarak kemik dokusunda tespit edildi.
Brezilya’daki Campinas Eyalet Üniversitesi’nde yürütülen ve Osteoporosis International dergisinde yayımlanan bir çalışma, mikroplastiklerin kemik sağlığına ciddi zararlar verdiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, bu parçacıkların özellikle kemik iliğindeki kök hücrelerin işlevini bozduğunu, osteoklast adı verilen ve kemik dokusunu parçalayan hücrelerin oluşumunu artırdığını tespit etti. Bu durum, kemiklerin yapısal bütünlüğünü tehdit ediyor.
Laboratuvar ortamında yapılan deneylerde, mikroplastiklerin hücrelerin canlılığını azalttığı, yaşlanmayı hızlandırdığı, farklılaşma süreçlerini bozduğu ve iltihaplanmayı tetiklediği görüldü. Hayvanlar üzerinde yapılan deneylerde ise bu etkinin daha ileri sonuçlar doğurduğu, kemik mikroyapısının bozulduğu, deformasyonların geliştiği ve patolojik kırıkların oluşabileceği saptandı. Araştırmacılar ayrıca bu parçacıkların kemiklerin büyümesini bile durdurabileceğini belirtti.
Çalışmayı yürüten Prof. Rodrigo Bueno de Oliveira, mikroplastiklerin kemik iliğine kadar ulaşarak metabolizmayı bozabileceğini vurguladı. Henüz etkileri tam olarak anlaşılmasa da veriler, mikroplastiklerin kemik sağlığını tehdit eden önemli bir çevresel faktör olabileceğini gösteriyor. Özellikle osteoporoz gibi kemik hastalıklarının artışında bu parçacıkların rol oynayabileceği üzerinde duruluyor.
Gelecek araştırmalarda, mikroplastik maruziyetinin kemik hastalıklarını nasıl tetiklediği ve kırık riskini nasıl artırdığı daha somut biçimde incelenecek. Dünya genelinde yaşlanan nüfus nedeniyle 2050’ye kadar osteoporoz kaynaklı kırıkların %32 artması bekleniyor. Bu bağlamda bilim insanları, mikroplastiklerin kontrol edilebilir çevresel bir risk faktörü olarak görülmesi gerektiğini ve kemik sağlığına yönelik önlemlerin bu açıdan da geliştirilmesi gerektiğini savunuyor.
