İnsanlar, yaşlandıkça ya da yüksek sese uzun süre maruz kaldıklarında, iç kulaktaki hassas tüy hücrelerini kaybeder ve bu kayıplar kalıcı işitme ya da denge problemlerine yol açar. Ancak zebra balıkları gibi bazı hayvanlar bu hücreleri kolayca yenileyebilir. Stowers Tıbbi Araştırma Enstitüsü'nden bilim insanları, zebra balıklarında bu yenilenmeyi yöneten iki özel gen keşfetti.
Yeni araştırma, zebra balıklarının iç kulak benzeri yapılarındaki saç hücrelerinin nasıl yenilendiğini anlamaya odaklandı. Araştırmacılar, iki farklı genin zebra balıklarındaki iki destek hücre tipinin bölünmesini ayrı ayrı yönettiğini belirledi. Bu bulgu, hücre yenilenmesinin genetik kontrolünü daha iyi anlamamıza ve ileride insan hücrelerinde benzer süreçlerin tetiklenme ihtimalinin araştırılmasına yardımcı olabilir.
Zebra balıkları, vücutlarında sıralı şekilde dizilmiş nöromast adı verilen duyu organlarına sahip. Bu yapılar, su hareketini algılamada görevli saç hücrelerini barındırıyor. Zebra balıkları saydam oldukları için bilim insanları bu hücrelerin genetik yapılarını detaylı şekilde inceleyebilir ve genleri manipüle ederek hangi genin yenilenmede rol oynadığını belirleyebilir.
Araştırmacılar, her iki genin etkilerini bağımsız olarak test ettiğinde, her genin sadece ilgili hücre grubunun bölünmesini etkilediğini gözlemledi. İlginçtir; hücre bölünmesi durdurulsa bile bazı hücrelerin saç hücresine dönüşebildiği keşfedildi. Ayrıca, bir hücre grubuna ait gen diğer grupta çalıştırıldığında, bölünme tekrar başladı.
Araştırma ekibi, bu keşiflerin sadece işitme hücrelerinin yenilenmesiyle sınırlı kalmayıp, bağırsak ve kan gibi kendini yenileyen diğer insan dokuları için de ipuçları sağlayabileceğini belirtiyor. Bilim insanları, zebra balıklarındaki mekanizmaları anlayarak, memelilerde neden benzer bir yenilenme gerçekleşmediğini çözmeyi ve belki de bunu mümkün kılacak yollar geliştirmeyi hedefliyor.
