Yeni araştırmalar, aşırı işlenmiş gıdaların (UPF) erken dönem multipl skleroz (MS) hastalarında hastalık aktivitesini artırabileceğini ortaya koyuyor. Avrupa Multipl Skleroz Tedavi ve Araştırma Komitesi’nin (ECTRIMS 2025) 41. kongresinde sunulan bulgulara göre, UPF tüketimi daha sık nükslere ve MR’da tespit edilen daha fazla lezyon aktivitesine yol açabiliyor. Bu durum, diyetin MS yönetiminde tamamlayıcı bir rol oynayabileceğini düşündürüyor.
Çalışma, Dr. Gloria Dalla Costa liderliğinde yürütüldü ve ilk kez MS semptomları gösteren 451 hastanın verileri üzerinden beş yıl boyunca takip yapıldı. Harvard ekibi tarafından geliştirilen ve 39 plazma metabolitinden oluşan bir “UPF metabolomik imzası” kullanılarak katılımcıların UPF tüketim düzeyleri hesaplandı.
Sonuçlar, UPF skorlarının MS’e dönüşme riskini doğrudan artırmadığını gösterse de, yüksek UPF skorlarına sahip olanlarda daha fazla T1 hipointens lezyon hacmi (doku hasarı göstergesi) ve daha düşük nörolojik işlev skorları tespit edildi. Beş yılın sonunda, en yüksek UPF tüketim grubundaki hastaların %30 daha fazla nüks yaşadığı ve iki yıl içinde daha çok yeni aktif lezyona sahip olduğu belirlendi.
Araştırmacılar, bu etkinin UPF’lerin bir hastalık tetikleyicisi olmaktan ziyade mevcut inflamasyonu şiddetlendiren bir “kronik iltihap hızlandırıcısı” gibi davranmasından kaynaklandığını düşünüyor. Özellikle, gıdalara eklenen emülgatör ve koruyucuların bağırsak bariyerini zayıflatıp toksinlerin kana karışmasına ve bağışıklık sistemini tetiklemesine neden olabileceği belirtiliyor.
Ayrıca, metabolik bozulmaların da rol oynadığı vurgulandı. Özellikle lipit yapısındaki değişikliklerin miyelin kılıfını daha savunmasız hale getirdiği, hücrelerin enerji üretiminde aksaklıkların ise beynin inflamasyona karşı direnç ve onarım kapasitesini sınırladığı aktarıldı.
Dr. Dalla Costa, bulguların klinik açıdan önemine değinerek, UPF tüketiminin azaltılmasını MS tedavisinde destekleyici bir strateji olarak önerdi. Tıpkı D vitamini takviyesi ya da sigarayı bırakma gibi, riskleri düşük ama potansiyel faydaları yüksek bir yöntem olabileceğini ifade etti. Araştırma ekibi şimdi bu sonuçları diğer MS gruplarında doğrulamayı, mikrobiyom analizleriyle desteklemeyi ve beslenme müdahalesine yönelik yeni çalışmalar tasarlamayı planlıyor.
