İngiltere, giderek artan antibiyotik direnci sorununa karşı yapay zeka destekli büyük bir proje başlattı. Fleming Initiative ile ilaç şirketi GSK’nin ortak yürüttüğü bu 45 milyon sterlinlik çalışma, “süper böceklerle süper bilgisayarların savaşı” olarak tanımlanıyor ve yeni antibiyotik keşfini hızlandırmayı, ayrıca ölümcül mantar enfeksiyonları gibi diğer tehditlere karşı yeni tedavi yöntemleri geliştirmeyi hedefliyor.
Antibiyotiklerin aşırı kullanımı, bakterilerin hızla evrimleşerek ilaçlara direnç kazanmasına yol açıyor. Bu durum dünyada her yıl en az bir milyon kişinin doğrudan, milyonlarcasının ise dolaylı olarak yaşamını yitirmesine neden oluyor. Uzmanlar bu tabloya “sessiz pandemi” diyor. Proje kapsamında altı farklı araştırma alanında çalışılarak bu küresel tehdidi durdurmaya yönelik çözümler üretilmesi amaçlanıyor.
Imperial College London’dan Dr. Andrew Edwards’ın ekibi, özellikle tedavisi en zor gruplardan biri olan Gram-negatif bakterilere odaklanacak. E. coli ve Klebsiella pneumoniae gibi bu bakteriler, hücre duvarlarındaki ekstra dış katman sayesinde antibiyotikleri içeri almıyor veya hızla dışarı atarak ilaçları etkisiz bırakıyor. Araştırma, hangi kimyasal yapıların bakteriye nüfuz edip içeride kalabildiğini ortaya çıkarmayı hedefliyor.
Elde edilen veriler yapay zekaya aktarılacak; böylece yapay zeka, bir antibiyotiğin Gram-negatif bakterilerin içinde kalabilmesi için gereken kimyasal özellikleri öğrenecek. Dr. Edwards’a göre bu çalışma, yıllar sürecek deneyleri kısa sürede çözebilecek bir hesaplama gücüne dönüştürerek, bilim insanlarına geleceğin antibiyotiklerini nasıl tasarlayacaklarına dair net bir yol haritası sunacak.
Araştırmacılar, özellikle Ukrayna’daki savaş bölgelerinden gelen, hiçbir antibiyotiğe yanıt vermeyen enfeksiyon vakalarının bu çalışmanın aciliyetini gözler önüne serdiğini belirtiyor. Dr. Edwards, bu durumun “korkutucu bir geleceğin ön izlemesi değil, bugün yaşanan bir gerçek” olduğuna dikkat çekiyor. Yapay zekanın bakteriyel evrimi yenip yenemeyeceği sorusuna ise temkinli bir iyimserlikle yanıt veriyor: “Yeterli sayıda güçlü antibiyotik geliştirirsek yeniden kontrolü ele alabiliriz.”
Proje yalnızca bakterileri değil, bağışıklığı zayıf kişilerde ölümcül olabilen Aspergillus gibi mantar enfeksiyonlarını da hedefliyor. AI modelleri ayrıca tıpkı hava durumu tahminleri gibi süper böceklerin nerede ve nasıl ortaya çıkacağını öngörmeye çalışacak. GSK’nın bilimsel başkanı Tony Wood, yapay zekanın “yeni antibiyotik keşif yollarını açacağını ve direnç gelişimini öngörerek ciddi enfeksiyonların tedavisinde devrim yaratacağını” söylüyor.
